Wetenschappelijke context en doelstellingen

Inleiding

De zee is niet altijd grijs, groen of blauw. De kleur kan verschillen naargelang de samenstelling van het water en de manier waarop de belangrijkste bestanddelen van dat water het licht absorberen en verspreiden. Enkele van die bestanddelen zijn: de sedimenten in suspensie (zand, slijk, klei), het plantaardige plankton (fytoplankton) en het chlorofyl dat het bevat, het opgeloste materiaal afkomstig van organische afbraak, enz.

Oceanografische teledetectie wil kennis over de optische eigenschappen van de zeewaterbestanddelen uitwerken en gebruiken (via omkering van die eigenschappen) om algoritmen te berekenen. Via de satellietmetingen dienen deze algoritmen dan om kaarten op te stellen die het gehalte aan chlorofyl en sedimenten in suspensie in zee weergeven.

Waarom dit onderzoek?

Grote hoeveelheden chemische verbindingen komen via stromen en via de atmosfeer in de zee terecht. Zo zijn er de nitraten en fosfaten die voor allerlei menselijke activiteiten gebruikt worden (bijvoorbeeld in de meststoffen van de landbouw). Wanneer er teveel van die stoffen in zee terechtkomen, kunnen zij een nefaste invloed hebben op het mariene milieu. Zij tasten het ecosysteem aan en verstoren het evenwicht ervan. Het zijn immers nutriënten, die opgenomen kunnen worden door de onderste laag van de voedselketen, het fytoplankton. Sommige ongewenste soorten gaan op die manier ongecontroleerd woekeren. Eén van de zichtbare gevolgen van dit verschijnsel in de Noordzee is dat er meer schuim op onze stranden aanspoelt. Het is afkomstig van de afbraak van overtollige planktonkolonies.

De landen rond de Noordzee, waaronder België, hebben internationale verdragen zoals het Verdrag tot bescherming van het mariene milieu van het Noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan (OSPAR), uitgewerkt en geratificeerd. Deze overeenkomsten verplichten de ondertekenende landen waarvan de wateren door eutrofiëring getroffen worden, ertoe om hun aanvoer van nutriënten naar de zee te verminderen. Dit betekent dat zij het gebruik van meststoffen moeten verminderen en waterzuiveringsstations moeten bouwen. Hierover zijn ook diverse Europese richtlijnen (Nitraten: 91/676/EC; water: 91/271/EC) uitgevaardigd. Voorts geldt de verplichting om de evolutie van het probleem te bewaken. Traditioneel gebeurt dit via meetcampagnes op zee. Dergelijke, overigens dure campagnes leveren wel accurate informatie op, maar geven geen totaalbeeld van de toestand. De metingen gebeuren namelijk op een beperkt aantal punten en elke meting vindt bovendien op een ander tijdstip plaats. Opnames vanuit satellieten kunnen dan ook een aanvulling vormen op deze metingen op zee en op frequentere basis een totaalbeeld van de regio in kwestie brengen. Studies van dit verschijnsel worden ook verricht aan de hand van ecologische modellen.

Een andere toepassing van teledetectie is het bieden van ondersteuning aan de studie van de bewegingen van de sedimenten in suspensie. De toegang tot de Belgische havens moet permanent uitgebaggerd worden om dichtslibbing tegen te gaan. De economische weerslag van deze baggerwerken is zo groot, dat onderzoeksprojecten tot verbetering van die baggerwerken zinvol zijn.

 Gegevens en methodes

 Voorbeelden van produkten