Exoten

In onze Noordzee komen er elk jaar verschillende niet-inheemse dieren en planten bij. Men noemt ze "exoten". Deze soorten worden, al dan niet bewust, van over heel de wereld ingevoerd via aquacultuur en via de scheepvaart: op de romp of in het ballastwater van de schepen.

Deze foto geeft een detail van Japanse oesters levend op een strandhoofd te Oostende. Als aanpassing aan dit typische biotoop, waar ze in nogal harde omstandigheden leven, vertonen deze exemplaren niet de typische holle (cupped) vorm maar zijn afgeplat.

Op dit ogenblik zijn er zo'n 120 exoten in de hele Noordzee gekend. Dat aantal is waarschijnlijk een onderschatting, aangezien het soms moeilijk te achterhalen is of de soorten al dan niet inheems zijn. De grote doorbraak kwam er enkele eeuwen geleden, tijdens de grote ontdekkingsreizen over zee. Voor veel inwijkelingen is ons klimaat ongeschikt en na enige tijd sterven ze uit. Maar het aantal soorten dat zich aanpast en hier definitief blijft, neemt sterk toe.

Enkelen kenden zelfs zo'n explosieve ontwikkeling dat ze nu een dominant onderdeel vormen van onze mariene flora en fauna. Dat is bijvoorbeeld het geval voor de Amerikaanse zwaardschede (Ensis directus). Deze soort werd bij ons voor het eerst aangetroffen in 1987. De schelpen spoelen nu bij miljoenen aan op onze stranden. Een ander recent voorbeeld is de Japanse oester (Crassostrea gigas). Deze soort vestigde zich hier pas in het begin van de jaren '90, maar nu leeft ze massaal op de strandhoofden en in onze havens.

Waren het tot voor kort vooral soorten die elders in een gelijkaardig klimaat voorkwamen, dan blijken tegenwoordig meer (sub)tropische organismen zich in de Noordzee te vestigen. Deze soorten blijken zich hier door de recente klimaatveranderingen - de afgelopen 10 jaar waren de warmste van de afgelopen eeuw - perfect thuis te voelen. Zo leven langs onze kust tegenwoordig zeepokken uit Nieuw-Zeeland en de Middellandse Zee, schelpdieren uit Amerika, en zakpijpen en wieren uit Japan.

 Welke ecologische risico's brengen de exoten mee?

 Welke maatregelen zijn er om de risico's te beperken?